******** Article list once in Nasik and PCRA

list no	Title	Subject	Paper	Yymmdd	listed?	wanted?
1	*ShikshaNane aplyala	Edn	MaTa	950416	y
2	*Kendra khede	Edn	Sakal kolha	850327	y
3	*Pariksha Amulagra badal	Edn	MaTa	970112	y
4	*Chakori…. amba	Adm	Sakal pune	960710	y
5	*Berojgari... reshim udyog	Adm	MaTa	901030	y
6	*Bhrashtachar.... ityadi	Adm	MaTa	970000	y
7	*Satta ani suvyavastha	Adm	MaTa	970000	y
8	*Nokarshahitil sanyasi	Adm	MaTa	960000	y
9	*Ja jara choukatipalikade	Adm	MaTa	970000	y
10	*Lokshahi sanshayatma	Pol	Sakal pune	970424	y
11	*Neeti ani dand	Adm	Sakal pune	970211	y
12	*Trishanku loksabha	Pol	Sakal pune	960518	y
13	*Napasanti nond	Pol	Sakal pune	970225	y
14	*IAS madhil khalbal	Adm	Loksatta	960423	y
15	*sanganak….padanam	Adm	MaTa	870126	y
16	*shaskiya ….sanganak	Adm	Loksatta	960704	y
17	*Arogya seva ani	Hlth	Sakal pune	960400	y
18	*Ayurvedala uttejan	Hlth	Sakal pune	960000	y
19	*Anubhavatala nisargopachar	Hlth		930000	n
20	*May marathit....	Adm	sakal	960206	y
21	*prashasan….sanganaK	Adm	sa vivek		y
22	*Dushakgrast.... rojgar hami	Adm	Sakal pune+	860204	y
24	*Jalgaon chya nimittane	Adm	MaTa	940000	y
25	*Arogyasathi pachach minite	Hlth		930000	y
26	*talasari.. Sath   ani...	Hlth	Gaokari	950000	y
27	*Vaidyakeey kharch kami	Hlth	Sampoorna swasthya	961101	y
28	*Abhiyantriki pravesh....	Adm		920000	y
29	*Prashasanat Striyanchi sankhya ani..	Women	Amhi striya	971101	n
31	*pani upaslyane….	Adm	Pudhari, kolh	850000
101	Ala vasant	Bird	sakal nashik	950305
101	Anu vidyan 1-13	Children	AIR sangli	840001
101	Asa ha andman	Bird	Tarun bharat,pune	871224
101	Bheem ani ghatotkach	Children	AIR sangli	820000
101	Eka asahay...	Bird	sakal nashik	950815
101	Ganit vishay...	Children	AIR pune	870000
101	Harinachi hodi	Children	sakal nashik	820001
101	Keetak chhanda	Bird	sakal nashik	950500
101	Khichadi...	Children	sakal nashik	950000
101	lokshahi	book	NBT	1040201
101	Navacha padha	Children	AIR sangli	820000
101	nirogi sharir	Children		970000
101	Pakshi jaye digantar	Bird	sakal all	950122
101	Red headed league	Children		820001
101	Sapache swatantrya	Children	Tarun bharat,pune	820001
101	Shekhchilli	Children	AIR sangli	820000
101	Sona denare...	Bird	sakal nashik	950129
101	To shuk manat	Bird	sakal nashik	950305
101	Ye ye pawsa	Children	AIR sangli	820000
102	amukh to yogtrayi	Lit	yogtrayi	1030000
102	anuvadachi katha	Lit	kesari	1000000
102	Chambharachi hatya	Poetry	Antarnad	980702
102	Dushkalachi shubhechcha	Poetry	Antarnad	980706
102	Fancy dress	Poetry	Antarnad	980703
102	gonida	Lit		1020000
102	Gopinath	Poetry	Antarnad	980705
102	Khindichya palikade	Lit	Lokmat, nashik	1020000
102	kon mee kon mee	Lit	palakneeti	1021101
102	kusumagraj	Lit	AIR pune	990000
102	Lok jantat	Poetry	Antarnad	980707
102	Mee parat	Poetry	Antarnad	990000
102	Pakshanchya abhayaranyat	Poetry	palakneeti	990000
102	polisanchi laila	Lit		1010000
102	Sangliche diwas	Lit	Antarnad	1040000
102	sei mahavarshar	Lit	Antarnad	1040000
102	Shyama	Novel	*	950000
102	Survant	Poetry	Loksatta	950305
102	Tarach paus padel	Poetry	Sakal pune	950910
102	Tu mhatlis tar	Poetry	Antarnad	980701
102	Ya sayankali	Poetry	Antarnad	980704
103	Chala hakotika dhum	Sky	Gaokari	960300
103	Haley dhumketu ajun	Sky	Tarun bharat,pune	860001
103	Haley dhumketu kasa	Sky	Tarun bharat,pune	860000
104	Arup roop	Story	Saptahik sakal	970000
104	Baykach tya	Story	Milun saryajani	970000
104	Chakravyuha	Story	Antarnad	961101
104	Darosh	Story	Antarnad	980000
104	Dole majhe...	Story	Antarnad	980501
104	Eka brain....	Story	Satyagrahi	980701
104	Gachchi...	Story	Antarnad	960801
104	Goshta 2036 chi	Story	MaTa	950730
104	Gulmohor	Story	Gaokari	950902
104	India gate	Story	Antarnad	970000
104	Kag bhasha	Story	Antarnad	1001101
104	Kalki awatar	Story	Lokmat, nashik	990000
104	Man ghadvinare...	Story	Antarnad	950000
104	Mee rashtriya mahamarg	Story	Tarun bharat,pune	800000
104	Nandanvan	Story	Antarnad	990000
104	Nava matsyavatar	Story	Sakal pune	960000
104	Nityaleela	Story	Antarnad	990000
104	Pailwanacha...	Story	Antarnad	980000
104	Punarmooshako	Story	MaTa	950000
104	Sagar sad	Story	Milun saryajani	971101
104	Tee ek rani	Story	Milun saryajani	980000
104	To kala shukravar	Story	Antarnad	970801
	Anil ani…computer	Comp	Tarun bharat,pune	870000	n
	*Apan tham aslo ...	Adm		890000	n
	*Ardh shatakatil.....	Women	MaTa	960811	y
	*Balatkarala fashi...	Women	MaTa	1000000	n
	*bhaprase sanskriti ani apasanskriti	Adm	Antarnad	1030000	n
	*Chhotya chhotya...	Adm		1021101	n
	*daksha jilhadhikari	Soc	bhavana	810101
	*Dushkalachya vilkhyat sangli	Adm	Pudhari, kolh	840000	n
	Eka aparichit kishori...	Soc	Deshdut	950001	n
	Gelya pannas varshat... chukale	Adm		980000	n
	*Himmat puravali pahije	Soc	Gaokari	950000	n
	*hindila dhopatne thambva	Soc	Antarnad	1020000
	*Jamabandichi shatak poorti	Adm	Mauj	991101	n
	Kamachya ekatrit uthavasathi	Adm	Satyagrahi	980201	n
	*Karnatak.. reshim udyog	Adm	MaTa	870211	n
	*kashmir aplya raktat….	pol		1020000
	Kiti vyakaran...	Edn		890000	n
	*Maha... Rape	Women		990000	n
	majhi pratikriya	Adm	Antarnad	990000	n
	Majhya mulani kay vachave	Edn		970000	n
	*Mee kashi shikle ani shikavle	Edn	Maitrichya palikade	980000	n
	*Mhane pakshasathi....	Pol	Sakal pune	960210	n
	*Mithache arthkaran	Adm	Antarnad	990000	n
	*Naitik mulyana...	Soc	Tarun bharat,pune	871101	n
	Naitikta hach arthik vikasacha paya	Soc	Vasant vyakhyamala	960001	n
	*Nashik vibhagatil dushkal	Adm	sakal nashik	950700	n
	Nisargopachar	Hlth	Nisarg shobha	931101	n
	*Nivadnukiche arthakaran avakya...	pol		890000	n
	*Pani niyojanache adarsha	Adm	MaTa	951015	n
	*paraspar samwad…	Soc	taje vartaman	861101
	*Pleg chi bhiti nirarthak	Hlth	MaTa	940610	n
	*Prantsahebi	Adm	Mauj	981101	n
	*Prashasan lokabhimukh.....	Adm	Spardha pariksha	961101	n
	*Prashasanat sangnak kasa ani kiti	Comp		970000	y
	Prashaskeey badlya	Adm	Satyagrahi	980401	n
	Priya manusha...	Edn	Gaokari	950000	n
	*Rajkaran ani dharm...	Soc		970000	n
	*Sanganak padanam kosh	Comp	MaTa	860000	y
	*sanskriti ashi ghadte	Soc	sakal	1020000
	*Sarkar darbari ayurved....	Hlth	Gaokari	950730	n
	*Savitri	Women	Mahanagar	860000	n
	*Shasakiya... ayurved pichehat	Hlth	Deerghayu	941101	n
	*Shaskeey karyalayat sanganak	Comp	Loksatta	960704	y
	*ShikshaNacha khel khandoba....	Edn	Vasant vyakhyamala	960514	n
	*Stri hatya,	Women	Antarnad	1010000	n
	*Stri purush asamtol	Women		960000	n
	*Talasarichi sath..	Hlth	Gaokari	950000	n
	*tara…. lingbhedavar…..	Women		1030000
	*Tarun vicharanche vare	Edn	Gaokari	950326	n
	*Uchcha shikshan... tartud	Edn		920000	n
	*VadaLacha pathlag	Adm	Lokmat, nashik	990000	n
	*Vikasabarobar samaj swasthya.. ------------------------------------------------------------------------------------------ (मराठी आलेख संग्रह -१) 1.   शिक्षणाने आपल्याला काय द्यावे           -   दै.मटा.१६.०४.९५ (४७) २. दुष्काळाच्या तडाख्यांत सापडलेला सांगली जिल्हा -   दै.पुढारी - एप्रिल १९८४ (४०) ३.  आजची धिटाई ही भविष्यतील गरज           -   आम्ही स्त्र्िाया दिवाळी - १९९६ ४.  माय मराठीत विज्ञान आणि कायदा            -   दै.सकाळ २.६.९६    (९७) ५.  प्रशासनात संगणक                 -   सा.विवेक, दिवाळी ९७ ६.  चाकोरी बाहेरील आंबा               -   दै.सकाळ १०.०७.९६ (५१) ७.  अभीयांत्रिकी प्रवेश : एका पालकाचा सुखद अनुभव    -   दै.महानगर - १९९८ ८.  तलासरी साथ आणि माझे प्रश्नचिन्ह       -   दै.गांवकरी १९९५ (१०५) ९.  क्ष्ऋच् मधील खळबळ              -   दै. गांवकरी मार्च १९९६ १०. दुष्काळग्रस्त महाराष्ट्रांत रोजगार हमी योजनेचे स्थान  -   दै.सकाळ १९८६ (४२) ११.  नापसंतीच्या मतांचीही नोंद हवी           -   दै.सकाळ २५.२.९८ (१५३) १२. आजचे स्त्री जीवन              -   आकाशवाणी सांगली १९८३ १३. भ्रष्टाचार, चौकशी, शिक्षा, न्याय इत्यादि     -   दै.मटा १.०६.९७ (१३४) १४. जा जरा चौकटी पलीकडे             -   दै.मटा २९.७.९८ १५. पाणी उपसल्याने काय झाले          -   दै.सकाळ १९८४ १६. परस्परसंवाद आणि सांमजस्य महत्वाचे     -   वर्तमान, दिवाळी अंक १९८६ (१४२) १७. लोकशाही सिद्धांत आणि संशयात्मा        -   दै.सकाळ २४ एप्रिळ १९९७ (१६७) १८. आरेग्य सेवा आणि आरोग्य शिक्षण        -   दै. सकाळ १०.०४.९६ (२०९) १९. नीती आणि दंड या माझ्याच विभूति आहेत      -   दै.सकाळ ११.२.९७ (१०२) २०. तारा - लिंगभेदावर एक तीव्र प्रकाशझोत        -   २१. हिंदीला धोपटणे थांबवा              -   अंतर्नाद - सप्टेंबर २००२ २२. आयुर्वेदाला उत्तेजन देण्यासाठी         -   दैं. सकाळ २८.०९.९६ २३. बेरोजगारीवर उत्तम उपाय - रेशीम उद्योग        -   दै.मटा. ३०.१०.९० (४३ऋ) २४. परीक्षापद्धतीत आमूलाग्र बदल हवा         -   दै.मटा १२.०१.९७ (१२४) २५. जळगांव स्कँडलाच्या निमित्ताने            -   दै.मटा. ५.९.९४ (५०) २६. माझी प्रांतसाहेबी                   -   मौज, दिवाळी १९९८ २७. जमाबंदीची शतकपूर्ती               -   मौज, दिवाळी १९९९ मराठी आलेख (सग्रंह - २)  1.   शिक्षणाची फेररचना हवीच, पण तिचे केंद्र हवे खेडे    -   दै.सकाळ कोल्हापूर २७-३-८५ (४१) २.  सत्ता आणि सुव्यवस्था - महाराष्ट्र टाईम्स        -   महाराष्ट्र टाइम्स (१४) ३.  संगणक पदनाम कोश               -   महाराष्ट्र टाइम्स, २६ जानेवारी, १९८७ (१४८) ४.  असा अंदमान                 -   तरूण भारत, १९८६ (७४) ५.  क्ष्ऋच् कशासाठी                   -   दि. २७-६-९६ (१) ६.  नैतिक मूल्यांना बैठकच नाही         -   तरूण भारत दिवाळी १९८२ (१४२) ७.  म्हणे पक्षासाठी पैसा घेतला          -   महानगर १९९२ (९५) ८.  आरोग्यासाठी पांचच मिनिटे आपण काढतो कां?  -   (६१) ९.  नोकरशाहीतील संन्यासी             -   दैनिक महाराष्ट्र टाईम्स. (६५) १०. पाणी नियोजनाचे आदर्श मॉडेल           -   पांझरा - म.टा.१९९५ (२०५) ११.  त्रिंशकू लोकसभा, तशीच राहो         -   सलाळ १८-०५-९६ (११०) १२. मी कशी शिकले आणि शिकवले          -   मैत्रीच्या पलीकडे (१७४) १३. वैद्यकीय उपचारांचा खर्च कमी झाला तर - - - -     -   संपूर्ण स्वास्थ्य - १९९६.(२०३) १४. अर्धशतकी कर्तबगारी स्त्र्िाया           -   मटा. टाइम्स ११, ऑगस्ट १९९६  (१०१) १५. शासकीय भूमिकेमूळे आयुर्वेदाची पीछेहाट        -   गांवकरी (१४६) १६. ।संस्कृती कशी घडते                -   सा.सकाळ २००३ १७. भा प्र से : पुनर्विचार हवा                -   पझगंधा १८. तरूण विचारांचे वारे!                -   गांवकरी, दि.२६-०३-१९९५ (५२) १९. हिम्मत पुरवली पाहिजे              -   गांवकरी, दि. २७-११-९४ (५३) २०. सरकार दरबारी आयुर्वेद              -   गांवकरी २१. स्त्री पुरूष असमतोल                -   (२२३) २२. प्लेगची भिती किती निरर्थक         -   दै.मटा - १९९४ दि.६-१०-९४ (४९) २३. निवडणुकीचे अर्थकारण आवाक्या पलीकडचे      -   (२३३) २४. प्रशासन लोकाभिमुख होण्यासाठी          -   स्पर्धा परीक्षा दिवाळी १९९६ २५. कामाच्या एकत्रित उठावासाठी         -   सत्याग्रही विचारधारा १९९८ २६. कर्नाटकांत रेशीम उद्योग             -   सकाळ, १९८७ (४३) २७. बलात्काराला फाशीची शिक्षा हवी          -   केसरी १९९९ २८. किती व्याकरण शिकाल             -   २९. भाप्रसे : संस्कृती आणि अपसंस्कृती           -   अंतर्नाद ३०. माझ्या मुलानी काय वाचावे              - ३१. सावित्री वर अन्याय             -   महानगर च्ठ्ठदढ़द्धठ्ठण् - ३ 1.   प्रशासकीय सेवा, स्त्र्िायांची संख्या आणि प्रभाव वाढत आहे   -    आम्ही स्त्र्िायां (२०४) २.  नैत्त्िाकता हच आर्थिक विकासचा पाय            -   वसंत वायक (२८८) ३.  सांगलीचे दिवस                        -   अंतर्नाद २००३ ४.  पुणे दक्ष महिला लीनाताई यांची मधुराणी           -   भावना जाने १९८२ (१३९) ५.  आयुर्वेद : आज आणि उद्या                   -   गांवळरी  ३०-७.९५ ६.  मन घडविणारे प्रसंग                    -   अंतर्नाद एप्रिल ९७     ७.  एक अनावृत्त मानपत्र                    -           ८. ।निसर्गोपचार - निसर्ग शोभा             -   ९.  एका अपरिचित किशोरी ची आलेख            -   २५ जून ९५ (७६) १०. शासकीय कार्यतील संगणक-प्रणाली            -   लोकसत्ता ४.७.९६ (१०३) ११.  प्रशासकीय बदल्या                  -   सत्याग्रही विचारधारा एप्रिल १९९८ १२. त्या स्त्र्िायांच्या सोबतीसाठी                -   १३. आदित्यचे प्रश्न आणि अर्थशास्त्र                -   १४. काश्मीर आपल्या रक्तांत आहे कां?             -   २००३, सकाल १५. पाचव्या वेतन आयोगाने कांय दिले ?          - १६. राजकरण आणि धर्माची फारकत अशक्य, पण कुठल्या धर्माची  -   १७. विकासा बरोबरच समाज स्वास्थ्य हवे          -   देशदूत १८. छोटया छोटयाच गोष्टी                   -   स्त्रगधरा २००२ १९. महाराष्ट्रांत बलात्काराचे गुन्हे              -   लोकमत २००१ २०. हे आव्हान                        -   २१. स्त्री भ्रूणहत्या आणि आपण               -   अंतर्नाद २२. गुजराज भूकंपानंतर                 -   लोकसत्ता २३. वादळाचा पाठलाग                  -   लोकसत्ता २४. दंड आणि तेलगी                       -   मटा २५.     मिठाचे अर्थकारण                      - २६. नाशिक विभागांतील दुष्काळ              - २७. प्रिय मंजूषा                       - २८. शिक्षानाचा खेल खंडोबा                  -   वसंत वयस्क २९. उच्छा शिक्षान .... टारटुड                - ३०. महाराष्ट्र.......बलात्कार                   -   ३१. देवदासी व तत्सम प्रथेतील महिलांच्या पुर्नवसनाचा कार्यक्रम    - ३२. सरकारी कार्यक्षमता, पाचंवा वेतन              -            आयोग आणि कांही गैर समजुती ३३. उच्च शिक्षणावरील आर्थिक तरदूद-१६६२ ३४. प्रिय मंजूषा, संदिप, योगेश्र्वरी                     -   दै.गांवकरी १६६५ ३५. मुलांची काय वाचावे?                       - ३६. शैक्षणिक धोरण                            - ३७. मुलाखत                              - ३८. आपण ठाम असलो तर                      -   ?   ३९. पोलिसिंग, प्रशासन आणि प्रजाजन                 -   ग््रद्यण्ड्ढद्ध घ्ड्ढदृद्रथ्ड्ढ ऋद्धद्यत्ड़थ्ड्ढ 1.   आपलेच मीठ परक्यांच्या हातून खायचे का? -   सत्याग्रही विचारधारा १९९३ २.  व्यक्तिचित्र (प० ओंकारनाथ ठाकूर)     -   अंतर्नाद मार्च ९८ ३.  आम्ही वैदर्भी                  -   सुवर्ण माहोत्सव दिवाळी विशेषांक ९७ ४.  कलकत्तयाची प्राच्य विद्या परिषद       -   सकाळ ११-२-९७ ५.  एका उठावाची अखेर                -   अंतर्नाद ऑगस्ट ९७ ६.  संस्कृति आणि समाज              -   अंतर्नाद मार्च ९६ ७.  सनदी नोकर : तेव्हाचे आणि आताचे       -   अंतर्नाद जुलै २००१ ८.  धरणांचा प्राचीन वारसा              -   पुणे टाइम्स २६ जुलै २००४ ९.  लोकबिरादरी                   -   किर्लोस्कर दिवाळी अंक नोव्हेंबर १९७५ १०. नकाश संग्रह प्रस्तावना              -   ११.  रेलवे स्थानकावर संगणक            -   पान ९९ (१३३)    १२. माझ्या अनुवादाविषी थोडसे           -   १३. ङड्ढद्रदृद्धद्य ठ्ठद द्मद्वत्र्ड्ढद्मद्यड्ढड्ड ड्ढथ््रद्रथ्दृन््रथ््रड्ढदद्य घ्दृथ्त्ड़न््र (नरोटची उपासना    - डा.पु.ग. सहस्त्रबुद्धे) १४. ङड्ढड्ड ण्ड्ढठ्ठड्डड्ढड्ड ख््रड्ढठ्ठढ़द्वड्ढ १५. बायोडीजल की अपार संभावनाएं           - १६. जागतिक तापमान वृद्धि के पर्याय      - १७. भण्डाफोड से उजागर गलतियां            - १.७ 1.   हरियाणा होडी २.  कुछ कानाफूसी की बातें ३.  नौ का पाठा ४.  बलसागर भारत ५.  बल कार्य उर्जा और शक्ति ६.  पिंडारी कफानी ग्लेशियर्स एक थरारक ट्रेक हिन्दी कथा संग्रह - 1 1.   एक शहर मर गया २.  अरुप रतन ३.  आँखे मराठी कथा संग्रह - 1 1.   तरच पाऊस पडेल          -   सकाळ १०.७.९५ (१३) २.  नित्य - लीला             -   अंतर्नाद दिवाळी १९९८ ३.  एका ससामची वेलाळकथा        -   सत्याग्रही विचारधारा जुलै १९९८ ४.  सागरसाद             -   मिळून सा-याजणी दिवाळी ९७ ५.  डोले माझे मिटता मिटता        -   अंतर्नाद मे ९८ ६.  गच्चीवरून                -   अंतर्नाद ऑगस्ट ९६ मराठी कथा संग्रह - २ 1.   एक शहर मेले त्याची गोष्ट २.  इंडिया गेट                -   अंतर्नाद मार्च ९८ ३.  चक्रव्यूह                  -   अंतर्नाद दिवाळी १९९६ ४.  कागभाषा             -   अंतर्नाद दिवाळी २०००  ५.  तो काळा शुक्रवार          -   अंतर्नाद ऑगस्ट ९७ नित्य-लीला 1.   चला धूमकेतू पाहूया        -   २.  हरियाणची होडी            -   ३.  खिचडी   - खिचडी         -   ४.  कामच्या एकत्रित उठाव          -   सत्याग्रही विचारधारा फेब्रुवारी १९९८ ५.  नवीन क्रांतीचे पर्व          -   विशेषांक २००४ ६.  मधुरा                    -   गांवकरी २ सप्टेंबर १९९५ (१९) १.१  ये ये पावसा   1. भीम आणि घटोत्कच २. सापाचे स्वातंत्र्य ४. ये ये पावसा ५. शेखचिळ्ळीचा गाय १.२ सोन देणारे पक्षी 1. पक्षी जाय दिगंतरा २. आमजा दोस्त - टोटो ३. आमच्या राणीची गोष्ट ४. सोनू - एक राजहंस ५. आला  वसंत आला ६. निरंजन ७. नको पिंजरा ८. अवचित पाहुण ९. एका असहाय मगरीची मृत्युगाथा १०. कीटक छंद ११. ऐसा अंदमान १२. सोनं देणारो पक्षी १.३ फिर वर्षा आई 1. अंतरिक्ष यात्रा २. ढपोर शंख ३. सोनू एक राजहंस १.४ स्वर्ण पंछी १.चील की चाल २. सयानी मैना रानी ३. एक मेहमान अचानक ४. चिडियों की विडियों ५. हमारा दोस्त - टोटो ६. मेरी रानी की कहानी ४. सोनू - एक राजहंस ७. निरंजन - एक मयूर पंखी यादगार ८. कीटक - गान ९. स्वर्ण पक्षी १०. आता है ऋतुराज ११.पंछी मेरे आसपास १२.नाता - कोयल और कौवे का .	Soc	Deshdut	950000

कामाच्या उठावासाठी एकगठ्ठा पद्धत 5--8/12

कामाच्या उठावासाठी एकगठ्ठा पद्धत 1--4/12

 

असे होते माझे पीए

असे  होते माझे पीए
श्रीमती लीना मेहेंदळे, भाप्रसे
सहसचिव तथा कार्यकारी संचालक
पी.सी.आर.ए., नवी दिल्ली


गेल्या तीस वर्षांच्या शासकीय सेवेत माझी जी काही प्रशासकीय कुशलता दिसली असेल त्यातले बरेचसे श्रेय माझ्या पर्सनल असिस्टंटना जाते.
नोकरीत आल्यानंतर सर्वप्रथम असिस्टंट कलेक्टर, हवेली या पदावर असताना वेगळे पीए कुणी नव्हते. पण नुकत्याच क्लार्क लागलेल्या दुधाणे या माझ्या अलिखित पीए होत्या. खिरे, पवार, गोरे, जोशी आणि दुधाणे असे पाचजण मिळून पूर्ण ऑफिसचे काम बघत.
पूर्णवेळ माझेच असिस्टंट म्हणून काम बघणारे पहिले पीए म्हणजे औरंगाबाद जिल्हा परिषदेचे बल्लाळ त्यानंतर सांगली जिल्हा परिषदेचे देशपांडे, सांगली कलेक्टर  कार्यालयाचे खोत, WMDC मधे आधी शेख व नंतर यशदामध्ये सौ. नाईक आणि थोरात, NIN मध्ये उत्तम व विनय, नाशिक कमिशनर कार्यालयात वाणी, सेटलमेंट कमिशनर असताना जमादार व माने, MSFC मध्ये लीलम्मा व देशपांडे, NCW मध्ये शाम किशोर व मधु तर PCRA मध्ये चावला व चमोली या सर्वांनी वेळोवेळी माझी सर्व कामे सांभाळली. त्यातून बर्‍याच मुद्यांवर एक सिस्टम बसवून घेणे मला शक्य झाले. यातल्या काही ठळक बाबी अशा-
नियमित येणार्‍या नस्तींबाबत
माझ्या सिस्टममध्ये नियमित येणार्‍या नस्ती या सादर करणार्‍या डेस्कची जबाबदारी असून ज्या त्या डेस्क ऑफिसरने त्यांच्याबाबत माझी गाठ घेऊन, गरज असल्यास चर्चा करुन तिचा उलगडा करावा. यामध्ये मी शक्यतो पीए ला गुंतवत नाही. आलेल्या व गेलेल्या नस्तींची नोंद घेण्यास शक्यतो सांगत नाही.
परंतु आफिस कामांमध्ये माझी वेगळी Priority ठरलेली असते. निव्वळ आलेल्या नस्ती संपवणे ही Priority नसते. ऑफिससाठी मुक्रर असलेल्या कामांची घडी नीट बसवणे, त्यांचे मॉनिटरिंग नीट व्हावे यासाठी सिस्टम तयार करणे, प्रसंगी ऑफिस स्टाफचे ट्रेनिंग घेणे, आपण अजून काय काय कामे करु शकतो त्याचा शोध घेणे व त्यासाठी स्टाफमधील प्रत्येकाची जबाबदारी ठरवून देणे, सतत सुधारणा होत रहावी म्हणून उपाय सुचवणे अशा गोष्टी मी करीत असते. त्यामुळे माझ्याकडील कल्पनांची आणि स्कीमची यादी वाढतच जाते.
त्यामुळे अशा सर्व कल्पना आणि स्कीमची यादी करुन त्यांचा वेळोवेळी पाठपुरावा करीत रहाणे हे माझ्या पीए चे दुसरे काम.
पण मग पहिले काम कोणते? हा धडा मला जवळजवळ पहिल्याच दिवशी शिकायला मिळाला.
प्रत्येक कार्यालय प्रमुखाने काही रजिस्टर्स नित्यनेमाने तपासण्याची गरज असते. तरच इतर स्टाफची कामे किती अपटूडेट आहेत हे कळू शकते. यासाठी मी एक तक्ता तयार करते. त्यात अनुक्रम, रजिस्टरचे नांव, जानेवारी ते डिसेंबर आणि शेरा असे पंधरा रकाने असतात. जेवढया रजिस्टर्स किंवा करंट फाईल्स वेळोवेळी तपासणे गरजेचे असेल त्या तीस चाळीस रजिस्टर्सची नांवे दुसर्‍या रकान्यात लिहायची. यापैकी समजा पाच रजिस्टर्स मी जानेवारीमध्ये कधीही तपासली तर जानेवारीच्या रकान्यात त्या रजिस्टरच्या नांवापुढे * किंवा छोटी सही किंवा तारीख यापैकी कांहीही टाकायचे. ज्यांची तपासणी जानेवारी अखेरपर्यंत झाली नाही त्यांच्यापुढे X मारायची. असेच दर महिन्याला करत जायचे. प्रत्येक वेळी रजिस्टर सोबत हाही तक्ता आपल्या समोर येतो त्यामुळे आपण किती रजिस्टर्स व नस्तींकडे किती महिन्यात पाहिले नाही तेही कळते. हे रजिस्टर माझ्या समोर आणणे हे पहिले काम.
अशाप्रकारे तक्ता तयार करुन दर महिन्याला आपण पाठपुरावा केला की नाही ते तपासण्याचे कामी ही पद्धत खूप उपयोगी पडते. माझ्याकडे असलेल्या स्कीम्स व कल्पनांसाठी देखील मी असाच तक्ता वापरते.
शिष्टाचार व कार्यालयीन संबंधांसाठी आपण अधून मधून काही महत्त्वाच्या व्यक्तींबरोबर संपर्क ठेऊन असणे गरजेचे आहे. यामध्ये मित्रत्वाची भावना जास्ती आणि कार्यालयाचे तात्कालिक काम कमी असे असेल तर संपर्क ठेवण्याकडे हमखास दुर्लक्ष होते. म्हणून माझे पीए अशा व्यक्तींची यादी व त्यांच्यासाठीही जानेवारी ते डिसेंबर असा तक्ता तयार करतात व कुणाकुणाबरोबर मी शिष्टाचाराच्या गप्पा अगर पत्रव्यवहार केला आणि कुणाबरोबर करायचा राहिला त्याची मला वेळोवेळी आठवण करुन देतात.
हा झाला मी पाळायचा शिष्टाचार. पण पीए ने देखील बरेच शिष्टाचार पाळायचे असतात. तरच त्यांच्या साहेबांची प्रतिमा उंचावते. त्यांची यादी बरच मोठी होईल, उदाहरणार्थ
फोन आल्यास तो पाच रिंग्जच्या आत उचलला पाहिजे.
मी कार्यालयाबाहेर नसताना पीए यांनी पूर्ण वेळ कार्यालयात असलेच पाहिजे. जेणेकरुन फोन करणार्‍याची किंवा भेटीस येणार्‍याची गैरसोय होत नाही.
माझ्या पीए ने तीन प्रकारच्या डायर्‍या किंवा नोंदवह्या ठेवाव्या. त्यापैकी एक नोंदवही माझ्या गैरहजेरीत आलेल्या फोन्स किंवा भेटायला आलेल्या व्यक्तींच्या नोंदीसाठी असेल. त्यामध्ये त्या व्यक्तीचे नांव, पत्ता, फोन नं., हुद्दा व त्यांनी देऊ केल्यास कामाचा विषय नोंदवावा. मी परत आल्या-आल्या या नोंदी मला पहायला मिळतील अशी व्यवस्था करावी व लवकरात लवकर त्यांना फोन जोडून देऊन माझे बोलणे होईल असे पहावे.
फोनवर किंवा भेटायला आलेल्या व्यक्तीबरोबर अत्यंत सौजन्याने वागावे.
माझ्या घरचा फोन नंबर, मोबाईल नंबर तसेच मी बाहेरगांवी असल्यास कधी परत येणार या बाबी गुपित ठेवण्याची गरज नाही. विचारेल त्याला ही माहिती उपलब्ध करुन द्यावी.
गावातीलच व्यक्ती जेव्हा भेटावयास येतात तेव्हा त्यांनी फोन करुन यावा ही अपेक्षा असते हे त्यांना सौजन्यपूर्ण    षेत पण नक्की सांगावे.
मी कोणत्याही कार्यालयैंत गेल्यावर माझे पीए, ड्रायव्हर व शिपाई या प्रत्येकाकडे त्या वर्षाची डायरी नक्की असावी याची मी काळजी घ्ैेंते. यासाठी कार्यालयैंतर्फे डायरी देणे शक्य नसेल तर मी स्वतः  त्यांना डायरी वित घेऊन देते. माझा ड्रायव्हर व कार्यालयीन शिपाई यांच्यावर बर्‍याच जबाबदार्‍या टाकण्याची माझी सवय आहे. यासाठी क्ष्यांना काही प्रमैंणात प्रशिक्षण देणे आवश्य असते. हे प्रशिक्षण पीए यांनी द्यावे अशी माझी अपेक्षा असते व आतापयैत सर्वांनी ही जबाबदारी पार पाडली आहे. विशेषतः माझा कठेही जाण्याचा कार्यक्रम ठरल्याबरोबर माझे पीए ड्रायनव्हरला च्या डायरीत खालील नोंदी घेण्यास सांगतात-
कार्यक्रमाची तारीख व वेळ? तो कुणी आयोजित केला आहे? संपर्कासाठी कुणाचे नांव दिले आहे? त्यांचा फोन, मोबाईल इ.? कार्यक्रम नेमका कुठे आहे - तिथला संपूर्ण पत्ता, तसेच जायचा रस्ता, खाणाखुणा - या सर्व ड्रायव्हरने स्वतः आयोजकांच्या ऑफिसातील एखाद्या ड्रायव्हरबरोबर बोलून समजून घ्यावे. अशा कार्यक्रमात नेण्यासाठी माझी संबंधित कागदपत्रांची नस्ती तात्काळ तयार करायला घ्यावी व जातांना न चुकता ड्रायव्हरकडे द्यावी. ड्रायव्हरने देखील ही नस्ती घेण्याची आठवण ठेवावी.
दौर्‍यावर ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़ड़
दौर्‍यासाठी ज्यांची मंजूरी हवी असेल तिथे एक नोट पाठवणे.
अग्रिम घेण्याचा असेल तर ती वेगळी नोट तयार करणे.
मी किती दिवस कार्यालयात उपलब्ध नाही त्याची सूचना संबंधितांना व शक्यतो सर्वांना द्यावी, जेणेकरुन काही अर्जंट बाबी असल्यास संबंधितांनी मी जाण्यापूर्वीच त्यांची चर्चा किंवा पूर्तता करावी.
दौर्‍याचे जे मुख्य काम आहे त्याबाबत संपूर्ण माहिती व आवश्यक कागदपत्र जुळवावेत.
ज्या गांवी जायचे असेल तिथे पोहोचल्यावरील पुढील व्यवस्था - वाहन, रहाणे, घ्यायला कोणी येणार का? ते मला कसे ओळखणार, त्यांचे फोन इत्यादी सर्व माहिती.
 ज्या गावी जायचे तिथे इतर कोणकोणत्या व्यक्तींना किंवा अधिकार्‍यांना किंवा संस्थेला शिष्टाचाराची भेट किंवा फोन करायचा आहे ती संपूर्ण यादी.
दौर्‍याच्या प्रत्येक दिवश सकाळी मला फोन करुन महत्त्वाच्या सूचनांची देवाण-घेवाण करणे - तसेच त्या सर्वांना कल्पना देणे.
दौर्‍यावरुन परत निघण्याच्या सुमारे चार तास अगोदर मला फोन करून काही बदल नसल्याची खात्री करुन घ्यावी. तसेच मी परत आल्यावर ड्रायव्हरची व्यवस्था इत्यादी पूर्ण असल्याची माहिती देणे.
मी दौर्‍यावरुन परत आलयावर तात्काळ माझ्याकडून सर्व तिकीटं, पेमेंट केल्याची बील इत्यादी घेऊन टी. ए. बील तयार करायला घेणे.
माझ्याबरोबर परत आलेल्या नस्ती तपासून त्यातील सूचनांप्रमाणे कामे करायला घेणे - तसेच त्यांची यादी करुन माझ्यापुढे ठेवणे.
दौर्‍याची टूर-नोट करण्यासाठी - डिक्टेशन घेणे किंवा ते डिक्टाफोनवर अगोदरच देऊन झाले असल्यास टायपिंगला घेणे.
याचबरोबर जर परदेश दौरा असेल तर व्हिसा, ट्रॅव्हेल एजंटकडून तिकीटांची व्यवस्था, सोबत न्याव्या लागणार्‍या सामानाची व कागदपत्रांची यादी इत्यादी तयारी करणे.
माझ्या सर्व वैयक्तिक पेमेंटच्या नस्ती व्यवस्थित ठेवणे, हे माझ्या घ्ऋ चे महत्त्वाचे काम असते.
यामध्ये किती प्रकार असावेत, ती गणती पण खूपच मोठी आहे.
पगाराची नस्ती
जी.पी.एफ.
घरभाडे भरल्याच्या पावत्या
प्राप्ती कराची नस्ती
इतर कपातीच्या नस्ती
Increment व Pay Fixation ची नस्ती
या खेरीज
बँक अकौंट, क्रेडीट कार्ड, फ्लाईंग रिटर्न अकौंट, क्लब मेंबरशिप यांच्या नस्ती.
जसे आर्थिक मुद्यांच्या नस्ती ठेवणे गरजेचे असते तसेच इतर काही नस्ती ठेवाव्या लागतात.
उदा. : दिवाळी व नवीन वर्षाच्या Greeting Cards बाबत कुणाची Card आली त्यांना पोच पाठवली का, आपण कुणाला कार्डस्‌ पाठवली व त्यांची पोच आली का?
या खेरीज काही सामाजिक कार्यक्रमांची निमंत्रण कोणी-कोणी पाठवली त्यांची यादी ठेवणे व आपल्या कार्यालयीन कार्यक्रमांचे निमंत्रण कुणाला पाठवावे ती यादी.
माझ्या पीए ने तीन प्रकारच्या नोंदी अगर डायर्‍या ठेवाव्या असे मी सुचवते. त्यापैकी एक ही डेस्क डायरी किंवा टिकलर फाईल या स्वरुपाची असते. त्यात पुढील कामांची किंवा ठराविक वेळेनंतर कराव्या लागणार्‍या कामांची नोंद त्या त्या तारखेनुरूप असते. ती तारीख उजाडली की ते पान उलटले जाते आणि आपोआप त्या दिवशी करायच्या कामाची नोंद समोर येते. ज्या आठवडयात मी खास लक्षात ठेवावे अशा appointments ची यादी मोठी असेल त्याच आठवडयात माझे पीए मला आठवडयाचा प्रोग्राम वेगळ्या बोर्डवर लिहून देतात एरवी नाही. मात्र माझ्या टेबलवर इयर प्लॅनर ठेवलेला असतो व त्यावर मी नोंदी घेत असते. नंतर माझ्या गैरहजेरीत पीए त्या प्लॅनरवर पाहून आपल्या डायरीत नोंदी घेतात.
आता टिकलर फाईलचे काम कॉम्प्युटरच करतो. नवीन दिवशी कॉम्प्युटर उघडला की सर्वप्रथम त्याने आपल्या आजच्या कामांची यादी दाखवावी अशी standing instruction त्याला देऊन चालते.
याखेरीज इतर पीए प्रमाणे माझे पीए देखील टेलीफोन डायरी ठेवतात. ही डायरी त्यांच्या टेबलावर सर्वात वर व कधीही कुणलाही उपलब्ध राहील अशा तर्‍हेने ठेवण्याबाबत मी आग्रही असते. हेतू हा की पीए च्या गैरहजेरीत शिपाई किंवा इतर क्लार्कना काम निभाऊन नेता यावे.
सुमारे १९८६ पासून मी सातत्याने संगणक वापरायला सुरुवात केली. मी म्हणजे अर्थातच माझ्या पीए ने. मात्र बहुतेक सर्व पीए ना संगणक शिकवण्याचे काम मीच केले. अगदी सुरुवातीला वर्ड प्रोसेसिंगचे तसेच स्प्रेड शीटचे काम शिकवले. बेसिक व कोबोलचे प्रोग्रामिंग मी शिकले, पण ते त्यांना शिकवले  १९९० नंतर फॉक्स प्रो तसेच मराठी, हिंदी - वर्ड प्रोसेसर्स बाजारात आले तेव्हाही त्यांचा वापर करायला मी आग्रही होते. १९९५ पासून पुढे एक्सेल चा वापर मी व माझे पीए सर्रास करु लागले कारण मॉनिटरिंग साठी मला लागणारे तक्ते तयार करण्यासाठी तो सोपा व उपयुक्त प्रोग्राम होता. १९९८ च्या पुढे लीप ऑफिस या भारतीय भाषांच्या Software ची तसेच इंटरनेट व ई-मेलची त्यात भर पडली. या सर्वांचा वापर माझ्या पीए ने करावा, येत नसेल तर माझ्याकडून शिकावा याबाबत मी आग्रही होते. आता तर मी महत्त्वाची टिपण किंवा पॉलिसी पेपर्स हे html च्या form मध्ये तयार करुन माझ्या वेबसाईटवर अपलोड करुन ठेवण्याची जबाबदारी देखील माझ्या पीए वर आहे. तसेच वेब सर्फिंग करुन हवी ती माहिती शोधून काढण्याची जबाबदारी देखील.
मी दर महिन्याला साधारणपणे कोणत्या मिटींगला हजर राहिले, कोणती महत्त्वाची कामे सुरु केली किंवा संपवली, कुणाला भेटले, कुठे दौरे केले याचा एक मासिक कामकाज अहवाल तयार करते. या अहवालाचा कच्चा मसुदा तयार करणे, मग पक्की नोट तयार झाल्यावर ती सर्क्युलेट करणे आणि त्यांच्या आधारे वार्षिक गोपनीय अहवालासाठी सेल्फ असेसमेंटचा मसुदा तयार करणे, ही कामे देखील माझे पीए च चांगल्या तर्‍हेने पार पाडतात.
-----------------------------------------------------------------------

Minds for Change Excellent German initiative

http://www.bmz.de/en/publications/type_of_publication/special_publications/Future_of_global_development.pdf?nl=true